V&A 26-006 Invaren ongehuwd ouderdomspensioen

Publicatiedatum 20-07-2026

Dit V&A 26-006 behandelt twee vragen over het invaren van een opgebouwd ongehuwd ouderdomspensioen:
1. Is het mogelijk om op de pensioeningangsdatum het ouderdomspensioen te verhogen met een ongehuwd ouderdomspensioen als de gepensioneerde geen partner heeft.
2. Is het mogelijk om na de pensioeningangsdatum het ouderdomspensioen te verhogen met het ongehuwd ouderdomspensioen als de partner wegvalt.

Inleiding

Tot 1 januari 1999 was het fiscaal mogelijk om een ongehuwd ouderdomspensioen (OOP) op te bouwen. Dit is een voorwaardelijk ouderdomspensioen dat alleen uitkeert als de gepensioneerde niet gehuwd is of geen partner heeft. De opbouw van dit OOP werd gebaseerd op het verschil in franchise op basis van tweemaal AOW gehuwd en op basis van eenmaal AOW ongehuwd.

Bij het aanpassen van de pensioenregeling aan de voorwaarden van de Wet toekomst pensioenen kan de wens bestaan om het in het verleden opgebouwd ongehuwd ouderdomspensioen zoveel mogelijk aan te laten sluiten bij de oude situatie.

Toetsing OOP alleen op pensioeningangsdatum

Vraag 1:

Is fiscaal het volgende toegestaan?

De toetsing of een deelnemer met een OOP-aanspraak een partner heeft, vindt alleen plaats op de pensioeningangsdatum. Is er een partner op het moment van pensionering, dan wordt niet voldaan aan de voorwaarde voor uitkering van een OOP. Wanneer de gepensioneerde na de pensioeningangsdatum zijn of haar partner verliest, gaat het OOP niet alsnog in. Is er géén partner bij pensionering, dan ontvangt de deelnemer naast het ouderdomspensioen ook een OOP. 

Antwoord 1:

Ja, fiscaal is het toegestaan dat alleen op de pensioeningangsdatum de toetsing plaatsvindt of een deelnemer met een OOP-aanspraak een partner heeft. Voorwaarde hierbij is dat het OOP levenslang wordt uitgekeerd aan de deelnemer.

Toetsing OOP ook na pensioeningangsdatum

Vraag 2:

Is fiscaal het volgende toegestaan?

De toetsing of een deelnemer met een OOP-aanspraak een partner heeft, vindt op twee momenten plaats. Het eerste moment is de pensioeningangsdatum. Als de deelnemer op dat moment een partner heeft, wordt er geen OOP uitgekeerd. De volgende toetsing vindt plaats tijdens de looptijd van het ingegane ouderdomspensioen. Als de gepensioneerde na de ingangsdatum zijn of haar partner verliest, gaat op dat moment het OOP in.

Antwoord 2:

Nee, het is fiscaal niet toegestaan dat na de ingangsdatum van het ouderdomspensioen een tweede toetsing plaatsvindt met als gevolg dat het OOP ook na de ingangsdatum van het ouderdomspensioen kan ingaan. Als dit in het pensioenreglement is opgenomen dan leidt dit tot fiscale onzuiverheid van de gehele pensioenaanspraak.  

Beschouwing

Op de ingangsdatum van het ouderdomspensioen wordt beoordeeld of er recht bestaat op een OOP. Als er geen recht op een OOP bestaat, dan ontvangt de deelnemer geen OOP-uitkering. Ook niet als de deelnemer na de ingangsdatum zijn of haar partner verliest. Als er wel recht bestaat op een OOP dan ontvangt de deelnemer naast een ouderdomspensioen ook een OOP-uitkering. In die situatie gaat het OOP in feite op in een hoger ouderdomspensioen. Het ouderdomspensioen en het OOP samen voldoen aan de fiscale definitie van een ouderdomspensioen, als bedoeld in artikel 18, eerste lid, onderdeel a, ten eerste, en artikel 18a van de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB). De voorwaarde hierbij is dat het OOP levenslang wordt uitgekeerd en dus ook niet stopt wanneer de deelnemer ná de ingangsdatum een partner krijgt.

Een OOP dat na de ingangsdatum van het ouderdomspensioen tot uitkering kan komen, is een vorm van variabilisering die niet voldoet aan het bepaalde in artikel 18d, eerste lid, Wet LB. De mate van variabilisering staat immers niet vast op de ingangsdatum van het ouderdomspensioen. Op de ingangsdatum van het ouderdomspensioen moeten zowel de begin- en einddatum van de lage/hoge uitkeringen bekend zijn, evenals de bandbreedte tussen de lage en de hoge uitkeringen. In sommige gevallen is op de ingangsdatum van het ouderdomspensioen wel de bandbreedte tussen de lage en hoge uitkeringen vast te stellen. Maar de ingangsdatum van de hogere uitkering, als gevolg van het ingaan van het OOP, staat van tevoren niet vast.